İzmir'de şebeke suyunun sertliği ilçeden ilçeye yaklaşık 10 ile 40 Fransız sertliği (FS) arasında değişiyor. Şehrin merkez ilçelerinde Tahtalı Barajı ağırlıklı besleme yapıldığı için değerler çoğunlukla 10-18 FS bandında, yani orta yumuşak seviyede kalıyor. Kuyu suyuyla beslenen Menemen, Torbalı, Kemalpaşa, Ödemiş gibi ilçelerde ise sertlik 25 FS'in üzerine çıkıyor ve zaman zaman 40 FS'i buluyor. Yani "İzmir suyu sert mi?" sorusunun tek bir cevabı yok; oturduğunuz mahalleye giden hattın hangi kaynaktan beslendiği sonucu doğrudan değiştiriyor.

Aşağıda hem sertlik ölçeğinin ne anlama geldiğini hem de ilçelere göre tipik değerleri bulacaksınız.

Su Sertliği Nedir, Kaç FS Sert Sayılır?

Su sertliği, suyun içindeki kalsiyum ve magnezyum miktarının ölçüsüdür. Bu iki mineral kayaç yapısından suya karışır ve miktarı arttıkça su "sertleşir". Türkiye'de yaygın kullanılan birim Fransız sertliği (FS) olup 1 FS, litrede 10 miligram kalsiyum karbonata denk gelir.

Ölçek şöyle işler: 0-7 FS arası çok yumuşak, 7-14 FS yumuşak, 14-22 FS orta sert, 22-32 FS sert, 32 FS üzeri ise çok sert kabul edilir. Kombi, çamaşır makinesi ve şofben gibi cihazlarda kireç birikimi genellikle 15 FS'ten sonra hissedilir hale gelir. 25 FS ve üzerindeki sularda ise rezistans ömrü belirgin biçimde kısalır.

Burada karıştırılan bir nokta var: sertlik ile TDS aynı şey değildir. TDS suda çözünmüş toplam maddeyi ölçer, sertlik ise yalnızca kalsiyum ve magnezyumu. Bir suyun TDS'i yüksek olduğu halde sertliği düşük olabilir. Bu ayrımın detayı için TDS nedir ve değeri ne olmalı yazımıza bakabilirsiniz.

İzmir'de Suyun Sertliğini Belirleyen Kaynaklar

İzmir'in içme suyu tek bir noktadan gelmiyor. Tahtalı Barajı, Balçova Barajı, Göksu, Sarıkız ve Halkapınar kaynakları ile çok sayıda derin kuyu birlikte çalışıyor. Bu kaynakların mineral yapısı birbirinden farklı olduğu için sertlik de aynı ölçüde farklılaşıyor.

Baraj suları yüzey suyu olduğundan yer altı kayaçlarıyla uzun süre temas etmez. Bu yüzden Tahtalı ve Balçova kaynaklı hatlarda sertlik nispeten düşüktür. Buna karşılık derin kuyulardan çekilen sular kireçtaşı ve dolomit katmanlarının içinden geçerek yüzeye ulaşır, kalsiyum ve magnezyum yükü belirgin şekilde artar.

Mevsim de tabloyu değiştirir. Yaz aylarında baraj seviyeleri düştüğünde kuyu suyunun sisteme karışma oranı yükselir ve aynı adreste kışın 14 FS ölçülen su, ağustos ayında 20 FS'e çıkabilir. Bu yüzden tek seferlik bir ölçüm yerine yılda iki kez kontrol yapmak daha doğru sonuç verir.

İlçe İlçe İzmir Su Sertliği Değerleri

Aşağıdaki değerler İzmir genelinde ölçülen tipik aralıkları gösterir. Aynı ilçe içinde mahalleden mahalleye 3-5 FS'lik sapmalar görülebilir.

• Konak, Karşıyaka, Bayraklı, Bornova: 12-18 FS, orta sert. Ağırlıklı olarak baraj beslemesi kullanılır.
• Buca, Gaziemir, Karabağlar: 14-20 FS, orta sert. Kuyu karışımının arttığı dönemlerde üst sınıra yaklaşır.
• Balçova, Narlıdere, Güzelbahçe: 10-16 FS, yumuşak ve orta sert arası. İzmir'in en düşük değerli bölgeleri arasındadır.
• Çiğli, Menemen, Aliağa: 20-30 FS, sert. Kuyu ağırlıklı besleme nedeniyle kireç şikâyeti yaygındır.
• Torbalı, Kemalpaşa, Menderes: 25-35 FS, sert ve çok sert arası. Sanayi tesislerinde su yumuşatma neredeyse zorunludur.
• Ödemiş, Tire, Bayındır, Kiraz, Beydağ: 25-40 FS, çok sert. Ovadaki yer altı suyunun mineral yükü yüksektir.
• Bergama, Dikili, Kınık: 20-35 FS, sert. Jeotermal etkinin görüldüğü noktalarda değer daha da yükselir.
• Urla, Çeşme, Seferihisar, Karaburun: 20-32 FS, sert. Kıyı kuyularında sertliğe iletkenlik artışı da eşlik eder.
• Foça, Selçuk: 18-28 FS, orta sert ve sert arası.

Kendi hattınız için kesin değeri öğrenmek isterseniz İzmir su arıtma servisi ekibimiz adresinizde ölçüm yapabiliyor.

Sert Su Evde ve İşletmede Neye Mal Oluyor?

Kireç, gözle görülmeden birikir. Kombi eşanjörünün içinde oluşan bir milimetrelik kireç tabakası ısı transferini düşürür ve aynı sıcaklığa ulaşmak için daha fazla yakıt harcanmasına neden olur. Fatura farkı ilk aylarda dikkat çekmez, bir ısıtma sezonu sonunda ise gözle görülür hale gelir.

Beyaz eşyada tablo daha nettir. Rezistans üzerinde biriken kireç ısınmayı engeller, cihaz sürekli zorlanır ve arıza süresi kısalır. 30 FS'lik bir suda çalışan çamaşır makinesi, 12 FS'lik suda çalışan aynı modele göre belirgin şekilde erken yıpranır. Deterjan tüketimi de artar, çünkü sert su köpürmeyi zorlaştırır.

Günlük yaşamda ise cilt kuruluğu, saçta matlaşma, banyo armatürlerinde beyaz kalıntı ve bulaşıklarda leke en sık dile getirilen şikâyetlerdir. Bu belirtilerin hepsi aslında aynı şeyi söyler: sudaki kalsiyum ve magnezyum yükü fazla. Konunun İzmir özelindeki ayrıntıları için İzmir'de sert su sorununu çözmenin yolları yazısı iyi bir başlangıç olur.

Evinizdeki Suyun Sertliğini Nasıl Ölçersiniz?

En pratik yöntem sertlik test kitidir. Küçük bir tüpe su alıp damla damla reaktif eklersiniz, rengin değiştiği damla sayısı doğrudan Fransız sertliğini verir. Beş dakika sürer ve laboratuvar bilgisi gerektirmez.

Daha hassas takip isteyenler için dijital sertlik ölçerler ve iletkenlik cihazları var. Özellikle işletmelerde yumuşatma sisteminin çıkışını düzenli kontrol etmek gerektiği için bu cihazlar bakım planının parçası haline gelir. Ölçüm ekipmanlarını mineraller, kimyasallar ve ölçüm cihazları sayfamızda bulabilirsiniz.

Ölçüm yaparken suyu musluktan hemen almak yerine yarım dakika akıtmak daha doğru sonuç verir, çünkü boruda bekleyen su gerçek değeri yansıtmaz. Sabah ilk açılışta alınan numunede sertlik olduğundan yüksek çıkabilir.

Hangi Sertlik Değerinde Hangi Çözüm Gerekiyor?

14 FS'in altındaki sularda kireç ciddi bir sorun oluşturmaz. Bu bölgelerde asıl ihtiyaç içme suyu kalitesidir ve klor, tortu, ağır metal gibi parametreler için ev tipi su arıtma cihazı yeterli olur.

14-22 FS aralığında ise kombi ve beyaz eşya korumasına geçmek mantıklıdır. Bu noktada devreye kabinetli kireç önleme sistemleri girer. Daire bazında kurulan bu çözümler için kireç arıtma cihazları ve kabinetli yumuşatma grubuna göz atabilirsiniz.

22 FS ve üzerindeki ilçelerde tek çözüm reçineli su yumuşatma sistemidir. Sistem, sudaki kalsiyum ve magnezyum iyonlarını sodyum ile değiştirerek sertliği sıfıra yakın seviyeye indirir. Bina girişine ya da tesisin ana hattına kurulur ve tüm kullanım suyunu korur. Kapasite seçimi günlük su tüketimi ile giriş sertliğine göre hesaplanır; detaylar için su yumuşatma sistemleri sayfası yol gösterir. Sanayi tarafında ise kazan, buhar hattı ve soğutma kulesi olan tesisler için endüstriyel su yumuşatma cihazı seçenekleri devreye girer.

Yumuşatma Sistemi Kurduktan Sonra Yapılması Gerekenler

Yumuşatma cihazı kurulumla bitmez. Reçine, tuz tankındaki salamura ile düzenli olarak rejenere edilir ve bu döngü aksadığında sistem sertliği tutmayı bırakır. Tuz seviyesini ayda bir kontrol etmek çoğu ev kullanıcısı için yeterlidir.

Reçinenin kendisi de sonsuz ömürlü değildir. Giriş suyundaki demir, mangan ve organik yük reçineyi zamanla köreltir; verim düşünce çıkış sertliği yükselmeye başlar. Ne zaman değişmesi gerektiğini su yumuşatma sistemlerinde reçine değişimi yazısında anlattık.

Kısacası düzenli kontrol, cihazın ilk günkü performansını korumasının tek yolu. Periyodik bakım planı oluşturmak isteyenler servis ve bakım hizmetimizden yararlanabilir.

Özetle İzmir'de suyun sertliği merkez ilçelerde makul seviyede seyrederken, kuyu ağırlıklı beslenen ilçelerde ciddi bir kireç yüküne dönüşüyor. Doğru adım, tahmin yürütmek yerine kendi musluğunuzdan ölçüm alıp çıkan değere uygun sistemi seçmek.